Dobry piesek czy zły pies? Jak radzić sobie z agresją wśród psów

Groźny pies stwarza wiele problemów, jednak trzeba zadać sobie pytanie czym to jest spowodowane? Niezależnie od rasy, wielkości psa, problem agresji może dotyczyć każdego psa. Skąd bierze się agresja u psów? Jak zapobiegać takiemu zachowaniu?

Czym jest agresja?

Agresja to skłonność do częstego używania przemocy w relacjach z innymi jako sposobu rozwiązywania konfliktów bądź realizacji celów życiowych. W odniesieniu do zwierząt, definiowana jest jako zespół zachowań zmierzających do zmuszenia przeciwnika do odstąpienia od swoich zamiarów lub praw. Możemy się spotkać z wieloma teoriami, że agresja jest wrodzonym popędem, instynktem, a nie wytrenowanym zachowaniem i jako zespół zachowań stanowi determinujący czynnik m.in. do przetrwania gatunku czy obrony terytorium. Ale czy na pewno?

Gdy mamy wyobrazić sobie groźnego psa, myślimy o warczeniu, pokazywaniu zębów czy najeżonej sierści. Może być to mylne postrzeganie, ponieważ psy podejmują często tego typu zachowania jako formę komunikacji (porozumiewają się między sobą bądź ostrzegają innych osobników). Za pomocą mowy ciała oraz wydawanych dźwięków deklarują swoje stany emocjonalne oraz zamiary, pozwalając uniknąć konfrontacji oraz wzrostu napięcia. Często o zachowanie agresywne posądzamy psy o konkretnej rasie. Do niebezpiecznych  ras zaliczamy: Amerykański pit bull terrier, Dog z Majorki (Perro de Presa Mallorquin), Buldog amerykański, Dog argentyński, Dog kanaryjski (Perro de Presa Canario), Tosa, Rottweiler, Akbash dog, Anatolian, Moskiewski stróżujący, Owczarek kaukaski. Jednak problem agresji dotyczy nie tylko ras uważanych powszechnie za agresywne, ale również ras małych, nie kojarzonych z jakimikolwiek zachowaniami stanowiącymi zagrożenie dla człowieka. Udowodniono, że podłoże genetyczne ma nieznaczny wpływ na zachowanie agresywne, a przede wszystkim zespół oddziaływań środowiskowych, gdzie głównym inicjatorem jest człowiek. 

Co powoduje agresję?

Trzeba zadać sobie pytanie, czym może być spowodowane agresywne zachowanie naszego psa? Oto kilka czynników, które są najczęstszą przyczyną niepożądanego zachowania:

  1.  Traumatyczne doświadczenia psa z przeszłości - dotyczą  w głównej mierze zwierząt, które były ofiarami przemocy lub też mają przykre doświadczenia w zakresie kontaktów z innymi psami lub ludźmi – np. lekarzami weterynarii. Często z tym problemem borykają się psy pozostawiane w schroniskach,
  2.  Ból, odczuwanie przemocy, agresji - pies początkowo stara się unikać przykrego bodźca i wysyła sygnały informujące o bólu. Bardziej wizualne formy obrony przez nieprzyjemnym bodźcem (warczenie i pokazywanie zębów) są   stosowane, gdy komunikaty te pozostają bez reakcji,
  3.  Hormony - czyli zachowania związane z popędem płciowym, cieczką u suki przebywającej w pobliżu, nadmierna reakcja suki zajmującej się swoimi szczeniętami lub też cierpiącej na ciążę urojoną, 
  4.  Wszelkiego rodzaju choroby - zarówno te o podłożu somatycznym, jak i psychiatrycznym, nie mieszczące się w zbiorze zaburzeń zachowania i wymagające specjalistycznego leczenia odpowiednimi lekami. Wśród najczęstszych przyczyn wyróżnia się np.: epilepsję, niedoczynność tarczycy, choroby wątroby oraz o podłożu neurologicznym.
  5.  Błędy wychowawcze - dotyczące głównie życia z innym psami pod jednym dachem. Psy jako zwierzęta stadne walczą o swoją pozycję zarówno w bezpośrednich, otwartych konfliktach, jak i poprzez okazywanie zachowań agresywnych o charakterze ostrzegawczym, np.: warczenia, szczekania. Dotyczy to zarówno relacji z innymi psami w domu, jak i osób. O ile wśród dziko żyjących zwierząt jest zjawisko naturalne, o tyle w przypadku udomowionych   psów stanowi niebezpieczne zaburzenie behawioralne. Brak poprawnie ustalonej hierarchii przez człowieka powoduje u psów zachowania  ukierunkowane na przejęcie przywództwa w stadzie.
  6.  Różnego rodzaju instynkty – wyróżniamy instynkt terytorialny jako jeden z podstawowych cech zwierzęcych. W głównej mierze postępowanie właściciela odpowiada za jego prawidłowe kształtowanie (np. nagradzając psa za przejawy wrogich zachowań wobec obcych). Instynkt obronny wynikający z poczucia zagrożenia i silnej potrzeby obrony siebie, właściciela lub młodszych członków stada (inne psy w domu). Mam do czynienia też z instynktem łownym, który ukierunkowany jest na zwierzęta oraz ludzi, których pies nie zna. Celem agresji są zazwyczaj słabsze osobniki czyli małe rasy psów, koty, a niekiedy małe dzieci.

Odmiany Agresji

Nie każdy przejaw agresji jest taki sam i ma identyczne podłoże. W zależności od wielu czynników, rozróżniamy następujące odmiany agresji. Agresja dominacyjna i związana z nią – zaborcza- wymierzona zarówno na inne zwierzęta, jak i człowieka. Gdy pies staje przed sytuacją niekomfortową, np. kiedy jego miejsce w stadzie jest zagrożone bądź przedmiot należący do niego jest mu odbierany, wtedy pies reaguje przemocą. Tego rodzaju agresja objawia się zachowaniami, które trudno przewidzieć i stwarzają realne zagrożenie dla osób zamieszkujących w domu. Wśród zachowań charakterystycznych dla tego typu agresji obserwuje się: wyraźne sygnał gotowości do ataku – odsłonięcie zębów, napięcie ciała, szczekanie, uniesiony ogon, wzrok skupiony na celu ataku, warczenie. Agresja lękowa, której najlepiej widocznym przejawem jest postawa ciała zdradzająca zdenerwowanie lub strach (kroczenie, dyszenie, niepokój, obniżona pozycja ciała, obniżona pozycja ciała, drżenie mięśni, uszy skierowane ku tyłowi, położone, ogon podkulony, zjeżona sierść). Pies próbuje unikać konfrontacji, wycofuje się, towarzyszą temu niskie, gardłowe dźwięki lub warczenie. Agresja terytorialna najczęściej przejawiająca się wobec intruza naruszającego terytorium chronione przez czworonoga lub zbliżającego się do pilnowanych przez niego przedmiotów. Może być ona skierowana zarówno przeciwko ludziom, psom jak i innym gatunkom zwierząt, lecz dotyczy wyłącznie terenu oraz przedmiotów, który pies uznaje za swoje o wobec których odczuwa potrzebę chronienia. Ten typ agresji wzmacniany jest poprzez cechy osobnicze, takie jak: lękliwość, nerwowość oraz brak pewności siebie. Agresja spowodowana bólem, który jest silnie pobudzającym bodźcem, na które zwierzę odruchowo reaguje agresją. Pies kąsa przy każdym odczuciu bólu, jego ciało jest spięte, mięśnie naprężone, często ma miejsce drżenie, podkulanie. Ostatnim typem jest agresja przemieszczona – ofiarą tego zachowania zamiast osobnika atakowanego jest rozjemca. W przypadku psów, najczęściej dzieje się to podczas rozdzielania przez człowieka gryzących się psów.

Zrób coś z tym psem? Czyli jak pracować z agresywnym osobnikiem

Nie ma złotego środka, który sprawi, że pies nauczony nieprawidłowych nawyków, posiadający wiele błędów socjalizacyjnych oraz wrodzonych predyspozycji, zacznie zachowywać się zgodnie z naszymi oczekiwaniami. Aby resocjalizacja takiego czworonoga przyniosła pożądane efekty konieczna jest systematyczna i konsekwentna praca prowadzona pod okiem specjalisty. Samodzielne próby rozwiązania problemu mogą bowiem zakończyć się ich nasileniem i uzyskaniem efektów przeciwnych od zamierzonych. Gdy jednak pojawią się pierwsze niepokojące symptomy, warto wprowadzić kilka reguł, których przestrzeganie może zapobiec pojawienia się takich niepożądanych zachowań. Do podstawowych należą:

    1. Wyznaczanie granic i zasad – jasne określenie oraz konsekwencja w ich przestrzeganiu są skutecznymi działaniami profilaktycznymi, pozwalają psu określić swoją pozycję w stadzie, zrozumieć, które jego zachowania są akceptowane, a które nie koniecznie. Poniżej podajemy kilka przykładów takich zasad, które powinny stanowić podstawę wychowania psa:

  •     Ty pierwszy przekraczasz próg do innego pomieszczenia, a nie pies - on musi podążać za Tobą,
  •     nigdy nie przepuszczaj go w przejściu, jeśli pupil próbuje wyprzedzić Cię, zmień kierunek i udaj się do innego pomieszczenia,
  •     wyznacz pomieszczenie, do którego pies (przynajmniej okresowo) nie będzie miał wstęp,
  •     pies ma prawo skorzystania z Twojego miejsca (fotel,krzesło,kanapa) wyłącznie na Twoje polecenie,
  •     nie pozwalaj, aby pies decydował o Twoim zachowaniu wobec niego, wymuszał je np. trącając nosem, kładąc łapę czy skacząc na Ciebie. Wszelkie formy zwracania na siebie uwagi oraz nakłaniania Cię do określonego zachowania powinny być ignorowane. W innym przypadku utrwalisz w czworonogu poczucie, że to on wydaje polecenia.      

    2. Zapewnienie psu odpowiedniej ilości ruchu i aktywności, także tej psychicznej. Dzięki spożytkowaniu i ukierunkowaniu nadmiaru energii, pozbędziemy się czynnika sprzyjającego narastaniu agresji, 

    3. Schowanie okresowo wszystkich zabawek oraz gryzaków jakimi dysponuje pies. To Ty masz decydować kiedy i w jakiej ilości udostępnisz czworonogowi zasoby, które należą do Ciebie, a nie do niego,

    4. Obserwowanie i reagowanie zanim nastąpi niepożądana sytuacja. Jak mówi przysłowie, lepiej zapobiegać niż leczyć,    

    5. Współpraca z lekarzem weterynarii, przeprowadź niezbędne badania, aby wykluczyć  zaburzenia wnikające z podłoża neurologicznego oraz somatycznego (choroby, bólu). Jeśli to konieczne skonsultuj się z weterynarzem o wprowadzenie ewentualnej farmakoterapii,        

    6. Wzmacnianie pozytywnych i pożądanych zachowań poprzez nagradzanie. Dzięki temu negatywne skojarzenia zastępujemy pozytywnymi zachęcając psa do pożądanych postaw.       

    7. Stosowanie taktyki przyzwyczajania (habituacji) psa do sytuacji wywołującej reakcje agresywne. Psy uczą się poprzez powtarzanie, dlatego taki trening sprawi, że sytuacje te stają się dla niego obojętne i przestaje reagować na nie reagować.

Pamiętaj, że aby doszło do pewnych zachowań, musi pojawić się konkretna przyczyna. Odpowiednie wychowanie i stała opieka lekarska pozwoli na wyeliminowanie podstaw do nadmiernej agresji. Nie możemy liczyć też na to, że Nasz pies wyzbędzie się wszystkich agresywnych zachowań, ponieważ nie leży to w jego naturze. Wszystko co w nadmiarze może zaszkodzić, dlatego Naszym zadaniem jako właścicieli psów jest jak najlepsza opieka.  

Korzystając z naszej strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Akceptuj Więcej informacji Odrzuć